Rząd chce umorzyć stare długi wobec ZUS. Należności sprzed 1999 roku mogą zniknąć z mocy prawa


Projekt zakłada umorzenie najstarszych zobowiązań wobec ZUS wraz z odsetkami i kosztami egzekucji. Nie będzie jednak dotyczył wszystkich dłużników – kluczowa jest data powstania należności.


Rząd przyjął projekt ustawy, który może zakończyć trwające od dziesięcioleci postępowania dotyczące najstarszych zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Chodzi o należności z tytułu składek powstałe przed 1 stycznia 1999 roku, czyli jeszcze przed reformą systemu ubezpieczeń społecznych. Rada Ministrów przyjęła projekt 11 sierpnia 2026 r.


Nie wszystkie długi wobec ZUS zostaną umorzone


To najważniejsze zastrzeżenie, ponieważ pojawiające się w internecie informacje o „automatycznym kasowaniu starych długów w ZUS” mogą sugerować znacznie szerszą zmianę.
Projekt dotyczy 
konkretnie należności powstałych przed 1 stycznia 1999 r. 
Nie oznacza więc powszechnego umorzenia zaległości przedsiębiorców z ostatnich kilku czy kilkunastu lat.


Zmiana ma przede wszystkim uporządkować sprawy, które ZUS prowadzi od ponad ćwierć wieku, a których dalsze egzekwowanie jest często mało skuteczne i generuje kolejne koszty.


Umorzenie ma nastąpić z mocy prawa 

Jednym z najważniejszych założeń projektu jest odejście od dalszego dochodzenia objętych ustawą należności. Rząd wskazuje, że stare zadłużenie jest w wielu przypadkach niezwykle trudne do odzyskania, a dokonywane wpłaty mogą być pochłaniane przede wszystkim przez narosłe odsetki i koszty prowadzenia egzekucji.


Oznacza to zasadniczą zmianę podejścia państwa: zamiast przez kolejne lata prowadzić mało efektywne postępowania dotyczące zobowiązań sprzed reformy ZUS, ustawodawca chce je definitywnie zamknąć.


Co z odsetkami i kosztami egzekucji?


Projekt nie ogranicza się wyłącznie do należności głównej. Zakres proponowanego umorzenia obejmuje również związane z tymi należnościami zobowiązania uboczne przewidziane w projekcie.


Ma to znaczenie, ponieważ przy zobowiązaniach istniejących od ponad 25 lat właśnie odsetki oraz koszty prowadzonej egzekucji mogą stanowić istotną część całego zadłużenia.
Celem regulacji jest więc nie tylko formalne wykreślenie bardzo starych należności, lecz również zakończenie postępowań związanych z ich dochodzeniem. Rząd przedstawia projekt jako element działań deregulacyjnych.


Dlaczego państwo chce zrezygnować z tych pieniędzy?


Powód jest przede wszystkim ekonomiczny. Według informacji przedstawionych przez rząd dalsze prowadzenie przez ZUS egzekucji najstarszych należności jest kosztowne, a możliwość ich rzeczywistego odzyskania pozostaje ograniczona.
W praktyce państwo ponosi koszty obsługi spraw, postępowań i egzekucji dotyczących zobowiązań powstałych jeszcze w poprzednim systemie ubezpieczeń społecznych.
Projekt ma więc zamknąć sprawy, w których dalsze prowadzenie egzekucji może być nieproporcjonalne do możliwych do odzyskania kwot.


Na jakim etapie są obecnie przepisy?


To bardzo ważne: 
na 18 września 2026 r. nie można napisać, że rząd już „skasował długi w ZUS”.


Rada Ministrów przyjęła projekt 11 sierpnia, a 12 sierpnia skierowała go do Sejmu. W Sejmie otrzymał on 
druk nr 3010.

3 września projektem zajmowały się wspólnie Komisja do Spraw Deregulacji oraz Komisja Polityki Społecznej i Rodziny. Odbyło się pierwsze czytanie, a komisje przedstawiły następnie sprawozdanie.


Oznacza to, że 
proces legislacyjny nadal trwa. 
Dopiero po zakończeniu całej procedury i wejściu ustawy w życie będzie można mówić o obowiązujących zasadach umorzenia.


Kogo ta zmiana może dotyczyć?


Przede wszystkim osób i podmiotów, wobec których ZUS nadal wykazuje lub dochodzi należności dotyczące składek powstałych przed 1 stycznia 1999 roku.


Dla zdecydowanej większości obecnie działających przedsiębiorców regulacja nie oznacza zatem anulowania bieżących zaległości składkowych.
Jeżeli ktoś ma np. zadłużenie wobec ZUS powstałe w 2015, 2020 czy 2025 roku, sam fakt, że dług jest „stary”, nie powoduje objęcia go tym projektem. Granicą wskazaną przez ustawodawcę jest 1 stycznia 1999 r.


Co powinny zrobić osoby posiadające takie zadłużenie?


Na obecnym etapie przede wszystkim warto sprawdzić, z jakiego dokładnie okresu pochodzi zadłużenie oraz śledzić dalszy przebieg prac parlamentarnych. Nie należy na podstawie samych doniesień medialnych zakładać, że zobowiązanie zostało już anulowane.
Aktualny przebieg prac można sprawdzać bezpośrednio na stronie Sejmu:
Rządowy projekt ustawy – druk sejmowy nr 3010⁠
Informacje o założeniach projektu publikuje również Kancelaria Prezesa Rady Ministrów:
Oficjalna informacja rządu o projekcie dotyczącym należności ZUS⁠.


Podsumowując: szykuje się istotne uporządkowanie najstarszych zobowiązań wobec ZUS, ale nagłówki mówiące po prostu o „kasowaniu starych długów” są zbyt daleko idącym uproszczeniem. Projekt obejmuje przede wszystkim należności sprzed 1 stycznia 1999 r. i na 18 września 2026 r. nadal znajduje się w procesie legislacyjnym.